Szlak Krzyży Pokutnych – weekend z historią


Kamienne krzyże pokutne występowały w całej Europie od około XIII wieku. Krzyże pokutne, zwane krzyżami pojednania, stawiano na miejscu zbrodni. Z końcem XVIII wieku obyczaj stawiania krzyży pokutnych zanikł. W woj. lubuskim występuje czterdzieści dziewięć takich pomników średniowiecznej jurysdykcji, znajdujących się w 33 miejscowościach. Około połowa krzyży występuje zaledwie w siedmiu miejscowościach – najwięcej w Bytomiu Odrzańskim. Najdalej na północ wysunięty jest krzyż we wsi Nowy Zagór, na południe w Nowoszowie, na wschód – w Konradowie, a na zachód – w Markosicach. Większość z nich wykonana jest w piaskowcu i w zlepieńcu. Najmniejszy krzyż pokutny w Polsce znajduje się w Jasieniu. Są też historie związane z tymi reliktami. O chłopaku z Biedrzychowic, który zabić miał dziewczynę z Roztoków, która odrzuciła jego zaloty. O zamordowanym proboszczu z Rudawicy i czarowniku z Nowoszowa. Umiejscowienie krzyży jest różnorodne. Najwięcej jest krzyży wolnostojących. Osiem wmurowanych jest w kościoły, siedem w mury cmentarzy przykościelnych, cztery – w szczyty kościoła.

Najwięcej jest krzyży łacińskich, dziewięć ma kształt nieregularny, czyli niedający się skwalifikować ze względu na zwietrzenie i uszkodzenia. Następne sześć to krzyże św. Antoniego (w kształcie litery T). Krzyży maltańskich jest trzy. Ciekawy jest też krzyż w Szprotawie mający formę zwieńczenia koniczynkowego. Najstarszym krzyżem pokutnym w Lubuskim jest ten z Lutynki (1418 r.), zaś najmłodszym datowanym (1863 r.) z Jeleniowa. Oprócz opisanych kamiennych krzyży pokutnych, w woj. lubuskim jest 45 zaginionych obiektów znajdujących się w 34 miejscowościach (najwięcej w gminie Żagań – 10, Gubin – 6 i Żary – 5). Przez określenie „zaginiony” należy uważać krzyż, o którym wiadomo, że umiejscowiony był w danym miejscu (na danym terenie), a następnie zaginął.


Lubuska Regionalna Organizacja Turystyczna „LOTUR”
ul. Podgórna 7
65-057 Zielona Góra
tel.: +48 68 452 75 59
turystyka@lotur.pl
www.szlakwinaimiodu.pl

 



GALERIA